مهتدین
خیرین فرهنگ ساز

معرفی استان تهران

استان تهران با وسعتی حدود ۱۸ هزار و ۹۰۹ کیلومتر مربع در شمال ایران و جنوب دامنه رشته کوه البرز - از آذربایجان تا خراسان با جهت غربی – شرقی - قرار دارد. این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غربی به استان مرکزی، از غرب به استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود می شود. مرکز استان تهران، شهر تهران است و از شهرهای مهم آن می توان دماوند ، ورامین و ری را نام برد.

• موقعیت جغرافیایی
استان تهران از شمال به وسیله «رشته کوه های البرز» محصور شده است، این رشته كوه در استان به سه دیواره؛ «شمالی»، «میانی» و «جنوبی» تقسیم می‌شود. «ارتفاعات دیواره شمالی» در استان تهران محدود و بیشتر آن در استان مازندران قرار دارد، ولی «دیواره میانی»؛ حد شمالی استان است که بلندترین قسمت «رشته كوه البرز» یعنی «كوه دماوند» نیز با ارتفاع ۵,۶۷۱  متر در این بخش قرار گرفته است، همچنین کوه های «سوادکوه » و «فیروزکوه» در شمال شرق این منطقه واقع شده که از شرق به «ارتفاعات شهمیرزاد» متصل می شود، در «شمال غربی» استان، این دیواره بزرگ كوهستانی،‌ به صورت كوه های «كندوان» و «طالقان» تا محل به هم پیوستن رود «الموت» به « طالقان رود» ادامه می یابد و اما سومین دیواره یعنی «دیواره جنوبی» به وسیله رودخانه های «جاجرود و كرج» بریده شده و به سه قسمت كوه های «لواسانات»، «شمیرانات» و «كهار» تقسیم گردیده است و جزو ارتفاعات مرکزی محسوب می شود.
از نظر شرایط اقلیمی استان تهران در مناطق کوهستانی دارای آب و هوای معتدل و در  دشت، نیمه بیابانی است. وجود دشتهای کویری و مناطق خشک، مانند: دشت قزوین، کویر قم و مناطق خشک همجوار استان سمنان با استان تهران، موجب گرما و خشکی هوا، همراه با گرد و غبار می شود. هرچند وجود رشته کوه‌های البرز و وزش بادهای مرطوب و باران زای غربی باعث تعدیل آب و هوا و گرمای سوزان بخش كویری می شود ، ولی تاثیر آن را خنثی نمی كند .

• پیشینه تاریخی
قبل از کشف «تمدن قیطریه» و آثار بدست آمده از «تپه‌های عباس‌آباد»، تصور بر این بود که پیشینه تاریخی منطقه تهران، محدود به آثار یافت شده در حوالی شهر ری است، ولی اکتشافات و حفاری های باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران، دروس کوه دماوند و تمام آبادی‌های ناحیه تاریخی قصران، گواه بر این است که در این ناحیه، در هزاره دوم پیش از میلاد، مردمی متمدن زندگی می کردند. در عهد ساسانیان «دین زرتشت» در ری رواج یافت و چندین آتشگاه بزرگ در شمال و جنوب تهران ایجاد شد که از آن می توان به «آتشگاه نخستین قصران»، رو به روی یکی از ارتفاعات کوه توچال اشاره کرد. تهران در قدیم جزو روستاهای ری بوده و در آن زمان به دلیل واقع شدن ری در تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه به عنوان مرکز مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی مورد توجه بود.
نام «تهران» نخستین بار در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۸۴ خورشیدی آمده‌است یاقوت حموی نیز در كتاب خود به نام «المعجم البلدان»‌ به سال ۶۲۰ ه . ق، تهران را از روستاهای ری می داند و می نویسد: «اكثر خانه های آنان زیر زمین ساخته شده و شامل دوازده محله است و اطراف آن باغهای زیادی است كه به هم راه دارند.»
ذكریای قزوینی در كتاب «آثارالبلاد»  در سال  ۶۷۴ ه . ق، یعنی که حدود ۷۰ سال بعد از یاقوت حموی نوشته شده؛ درباره تهران چنین می نویسد: «تهران شهری است زیرزمینی مانند لانه مورچه كه اهالی آن به محض حمله دشمن در زیرزمین ها مخفی می شدند.»
در کتاب «عجایب البلدان» نیز آمده است: «تهران قریه ای است معظم و ولایت ری دارای باغات زیاد به اشجار و ثمرات خوب و فراوان و سکنه در خانه های سرداب مانند به سر می برند که هر قدر محصور بودنشان امتداد یابد به سبب کثرت آذوقه که از فرط احتیاط ذخیره کرده اند آسوده اند... و دائماً به سلطان عصر یاغی و با عساکر او در کارزار و زد و خوردند، مالیات خود را به مسکوک نمی پردازند، بلکه در عوض نقود رایج خروس و مرغ می پردازند. تا حمله مغول، هنوز هم تهران به صورت قریهای نه چندان معتبر باقی مانده بود و مانند دیگر قراء ری، زیر نظر خوارزمشاهیان اداره می شد.»
با مهاجرت مردم ری به تهران، پس از زلزله های پی در پی و حمله مغول ها، به تدریج تهران از شکل روستا درآمده و به شهرکی تبدیل شد که دارای چهار امام زاده و چند بقعه متبرکه بود. در این دوره کشاورزی و باغداری توسعه پیدا کرد و این امر نظر مهاجمان و ساکنان روستاهای اطراف تهران را به خود جلب کرد. این وضع تا پایان دوره های ترکمانان و اوایل صفویه دوام یافت. نخستین بار در دوره حكومت صفویان، شاه طهماسب اول صفوی در سال ۹۱۶ شمسی، هنگام عبور از تهران، با دیدن باغ و بوستان فراوان این شهر دستور داد تا به دور آن دیوار کشیده شود ، این دیوار دارای ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت که از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی یا شاپور محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید.
در دوره قاجار، زمانی که آقا محمد خان قاجار در اول فروردین سال ۱۲۰۰ ﻫ - ق بر تخت سلطنت نشت، تهران را به‌عنوان پایتخت برگزید و آن را «دارالخلافه» نامید. انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی آقا محمد خان قاجار چند علت داشت که مهم‌ترین آنها نزدیکی به اراضی حاصلخیز ورامین و مجاورت آن با محل استقرار ایلات ساوجبلاغ بود. ایلات غرب ساکن در ورامین، یعنی هواخواهان وی در حوالی تهران اقامت داشتند و علاوه بر این موارد ، تهران با استرآباد و مازندران که در حقیقت ستاد اصلی نیروهایش بود فاصله چندانی نداشت.
در دوره حكومت ر‍‍ژیم پهلوی، تهران نیاز به تغییر و گسترش داشت. رضا شاه پهلوی كه معتقد بود ساختمان های کهن و قدیمی همچون بخش های بزرگی از کاخ گلستان، تکیه دولت، میدان توپخانه، استحکامات نظامی و قلعه های قدیمی، نباید بخشی از یک شهر مدرن باشند. دستور تخریب، این بناهای قدیمی با یک اسلوب معین را داد و ساختمان های مدرن با سبک های ایرانی پیش از اسلام، از جمله بانک ملی، ساختمان امنیه، ساختمان تلگراف و تلفن و دانشکده نظامی در جاهای مشخص به خودشان ساخته شدند. بازار تهران نیز در راستای این خط مشی به دو نیم تقسیم شد و بسیاری از ساختمان های تاریخی به منظور ایجاد راه های درون شهری در پایتخت تخریب شد. نمونه های بسیاری از باغ های ایرانی نیز با توجه به مدرن سازی و ایجاد شبکه جاده ای در شهر مشمول این طرح شدند.
در خلال جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی انگلیس و شوروی وارد شهر تهران شدند. در سال ۱۹۴۳ م، تهران محل برگزاری کنفرانس تهران بود. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ م . یعنی در دوره حکومت محمدرضا شاه مخلوع، تهران به سرعت توسعه پیدا کرد و طرح های زیادی ریخته شد. ساختمان های جدید، کم کم بیشتر و بیشتر شدند و خیابان ها گسترش پیدا کردند. در سال ۱۳۵۷ ه . ش، در محدوده شهرستان تهران و کرج و ورامین، استان تهران ایجاد شد و شهر تهران به عنوان مركز استان انتخاب گردید. در طول جنگ ایران و عراق، تهران بارها مورد حملات موشکی و هوایی قرار گرفت و بسیاری از مردم تهران در نتیجه این حملات کشته و مجروح شدند. پس از هر حمله هوایی، مواضع تخریب شده بازسازی می شدند. پس از جنگ ایران و عراق، رشد عمرانی تهران از سرگرفته شد.

• اقوام وزبان
در کتاب های تاریخی، چون کتاب «تاریخ مردوخ» آمده است که حدود ۳ هزار سال پیش از میلاد، قبایلی از ماد که از هفت قبیله  «آریایی» تشکیل می شد ، از سیبری به ایران آمدند و پس از گذشتن از  مرو و شاهرود در ری و ورامین ساکن شدند که آنها را «پارتاسنی» می نامیدند. بنابراین؛ ساکنین اولیه این منطقه را « آریایی ها» تشکیل می دادند. اما از آنجا كه امروزه استان تهران، بزرگترین استان مهاجرپذیر كشور محسوب می شود؛ اقوام مختلفی از سراسر سرزمین ایران در آن ساکن شده اند و با این كه زبان اصلی مردم استان، فارسی است ولی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و غیره به دلیل مهاجرت ها رایج است.

• موقعیت اجتماعی و اقتصادی
استان تهران یكی از قطب‌های اصلی اقتصاد كشور است. تجمع كانون‌های عمده‌ اقتصادی در این استان و موقعیت سیاسی- اداری و از همه مهم تر پایتخت بودن آن باعث شده است بخش عمده امكانات صنعتی و خدماتی در محدوده آن متمركز شود.
كمی بارش باران و برف، نزدیكی به كویرها و بیابان‌ها، كمبود آب مورد نیاز كشاورزی و تبدیل زمین‌های كشاورزی به مناطق مسكونی و تولیدی - صنعتی از مهم‌‌ترین دلایل رکود کشاورزی در استان است. از نظر موقعیت طبیعی و كشاورزی منطقه تهران را می توان به دو ناحیه کوهستانی معتدل و ناحیه دشت ها و کوهپایه های جنوب البرز تقسیم كرد. مردم نواحی كوهستانی معتدل كه در بخش شمالی استان ساکن هستند؛ مانند بخش‌های فیروزكوه، دماوند، لواسانات، رودبار قصران، طالقان و بخش‌هایی از شمال ساوجبلاغ ، به علت ناهمواری‌های شدید سطح زمین، وضعیت نامساعد جوی و اقلیم سرد بیش‌تر به فعالیت‌های باغ‌داری و دام‌داری می‌پردازند و باغ‌های سیب، گوجه‌سبز، گیلاس، زردآلو و هلو از مهم‌ترین فرآورده‌های این ناحیه به شمار می‌رود. ساکنین ناحیه دشت‌ها و كوه‌پایه‌های جنوبی البرز كه مشتمل بر ورامین، ری، شهریار، رباط كریم، اشتهارد و بخش‌های مركزی و جنوبی ساوجبلاغ به دلیل شرایط مساعد طبیعی بیشتر در بخش كشاورزی فعالیت دارند. محصولات عمده این ناحیه را گندم، جو، یونجه، ذرت، گوجه‌فرنگی، خیار، سبزی‌ها، سیب‌زمینی،‌ گیاهان علوفه‌ای،‌ انگور، چغندرقند و پنبه تشكیل می‌دهد.
از دیگر اركان اصلی اقتصاد استان تهران «صنایع ماشینی وابسته» است كه بیشتر آن‌ها به مونتاژ و تولید كالاهای مصرفی اشتغال دارند. توسعه این صنایع بیشتر در امتداد راه‌های ورودی به تهران به ویژه در مسیر تهران - كرج، تهران – دماوند، تهران - ساوه و تهران - قم متمرکز شده اند.

شهر آبسرد

جمعیت مجازی: 9 نفر

جمعیت شهری: 9954 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر آبعلی

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 2641 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر ارجمند

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 1700 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر اسلامشهر

جمعیت مجازی: 5 نفر

جمعیت شهری: 357389 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر اندیشه

جمعیت مجازی: 5 نفر

جمعیت شهری: 75619 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر اوشان فشم میگون

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 7030 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر باغستان

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 52463 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر باقرشهر

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 58840 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر بومهن

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 43023 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر پاکدشت

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 126937 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر پردیس

جمعیت مجازی: 3 نفر

جمعیت شهری: 25374 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر پیشوا

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 41880 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر تهران

جمعیت مجازی: 510 نفر

جمعیت شهری: 7705036 نفر

9
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر جوادآباد(جوادیه)

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 4824 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر چهار دانگه

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 42238 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر حسن آباد

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 20471 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر دماوند

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 36708 نفر

1
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر رباط کریم

جمعیت مجازی: 3 نفر

جمعیت شهری: 63069 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر رودهن

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 19832 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر ری

جمعیت مجازی: 14 نفر

جمعیت شهری: 328159 نفر

2
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر شاهدشهر

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 18855 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر شریف آباد

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 8894 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر شهریار

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 189421 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر صالح آبادتهران

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 54228 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر صباشهر

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 18167 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر صفادشت

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 15855 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر فردوسیه

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 19312 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر فیروزکوه

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 17143 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر قدس

جمعیت مجازی: 3 نفر

جمعیت شهری: 230147 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر قرچک

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 174006 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر گلستان

جمعیت مجازی: 3 نفر

جمعیت شهری: 231905 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر لواسان

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 10587 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر ملارد

جمعیت مجازی: 4 نفر

جمعیت شهری: 291960 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر نسیم شهر(اکبرآباد)

جمعیت مجازی: 2 نفر

جمعیت شهری: 135846 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر نصیر آباد

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 23802 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر وحیدیه

جمعیت مجازی: 1 نفر

جمعیت شهری: 24920 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر ورامین

جمعیت مجازی: 6 نفر

جمعیت شهری: 208996 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر کهریزک

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 13449 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.

شهر کیلان

جمعیت مجازی: 0 نفر

جمعیت شهری: 3038 نفر

0
افرادی که دوست دارند به این شهر سفر کنند.